Οι προσωρινοί κληρονόμοι του θανόντος -είτε υπάρχει είτε δεν υπάρχει διαθήκη- αποκτούν την κληρονομιά αυτοδικαίως από τη στιγμή του θανάτου του κληρονομούμενου, ασχέτως του αν γνωρίζουν το γεγονός του θανάτου, την ύπαρξη κληρονομίας, την ύπαρξη ή την ανυπαρξία διαθήκης του κληρονομουμένου. Μόνο όταν πρόκειται για κτήση κυριότητας ακινήτου από κληρονομική διαδοχή χρειάζεται η με δημόσιο έγγραφο αποδοχή της κληρονομίας και η μεταγραφή αυτού του εγγράφου στο υποθηκοφυλακείο. Και σε αυτή την περίπτωση βέβαια η κυριότητα στο ακίνητο περιέρχεται αυτοδίκαια στον κληρονόμο από τη στιγμή του θανάτου του κληρονομουμένου. Απλώς η κτήση της κυριότητας τελεί υπό την αίρεση της αποδοχής της κληρονομίας και της μεταγραφής αυτής.

Υπάρχουν τρεις τρόποι αποδοχής της κληρονομιάς: Σιωπηρά, ρητά ή πλασματικά.

Η σιωπηρή αποδοχή κληρονομιάς συνάγεται από τις πράξεις του κληρονόμου, οι οποίες φανερώνουν τη βούλησή του να καταστεί από προσωρινός κληρονόμος οριστικός. Π.χ. η αίτηση του κληρονόμου για έκδοση κληρονομητηρίου (όπου φαίνεται το κληρονομικό δικαίωμά του και η κληρονομική του μερίδα), η χρήση πράγματος της κληρονομίας, η υποβολή φόρου κληρονομίας, κτλ.

Η ρητή αποδοχή κληρονομιάς κατά κανόνα γίνεται με σκοπό την παραπάνω αναφερθείσα περίπτωση της συμβολαιογραφικής αποδοχής κληρονομίας και μεταγραφής της στο υποθηκοφυλακείο, όταν πρόκειται για ακίνητα.

Τέλος, πλασματική αποδοχή κληρονομιάς υπάρχει όταν παρέλθουν 4 μήνες από τη στιγμή που κάποιος πληροφορήθηκε ότι έχει καταστεί προσωρινός κληρονόμος και δεν προέβη σε αποποίηση της κληρονομίας εντός του ανωτέρω χρονικού διαστήματος. Σε αυτή την περίπτωση μάλιστα, ακόμα και αν ο προσωρινός κληρονόμος από αμέλεια δεν αποποιήθηκε εμπρόθεσμα την κληρονομία, αυτός καθίσταται και παρά τη θέλησή του οριστικός κληρονόμος αμετάκλητα τόσο για το ενεργητικό όσο και για το παθητικό της κληρονομίας του θανόντος, βαρυνόμενος πλέον και με την προσωπική του περιουσία για τα τυχόν χρέη του κληρονομουμένου.

Αν και από το νόμο δεν προβλέπεται προθεσμία για τη δήλωση αποδοχής της κληρονομίας και τη μεταγραφή της, ωστόσο προβλέπεται εξάμηνη προθεσμία για υποβολή από τον κληρονόμο δήλωσης φόρου κληρονομίας. Η προθεσμία αυτή ξεκινά σε περίπτωση ύπαρξης διαθήκης, από τη δημοσίευση της διαθήκης αυτής, και σε κάθε άλλη περίπτωση από το θάνατο του κληρονομούμενου και την κτήση της ιδιότητας του προσωρινού κληρονόμου. Η προθεσμία υποβολής δήλωσης φόρου είναι ένα έτος όταν πρόκειται για κατοίκους εξωτερικού.

Αν η κληρονομία έχει πολλά χρέη, ο κληρονόμος έχει τη δυνατότητα να την αποδεχθεί με το ευεργέτημα της απογραφής, ώστε να μην υπάρχει  κίνδυνος να ευθύνεται έναντι των δανειστών του κληρονομουμένου για τα χρέη αυτά ο κληρονόμος και με την ατομική του περιουσία, όταν αυτή θα ενοποιηθεί με την κληρονομία του θανόντος. Η αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής γίνεται από τον κληρονόμο (μόνο για τον εαυτό του) με δήλωση στο Πρωτοδικείο το κατά τόπον αρμόδιο (βάσει του τόπου της τελευταίας κατοικίας/διαμονής του θανόντος). Κατόπιν αυτής η ευθύνη του κληρονόμου έναντι των δανειστών του κληρονομουμένου περιορίζεται μέχρι το ύψος του ενεργητικού της κληρονομίας και όσο αυτό επαρκεί, χωρίς να έχουν τη δυνατότητα οι δανειστές της κληρονομίας να ικανοποιηθούν από την ατομική περιουσία του κληρονόμου.  Προκειμένου να προστατευθούν βέβαια οι δανειστές της κληρονομίας, ο κληρονόμος οφείλει να συντάξει ακριβή απογραφή του ενεργητικού και του παθητικού της κληρονομίας εντός 4 μηνών από την αποδοχή της κληρονομίας, να μην αποκρύπτει με δόλο στοιχεία αυτής και γενικά να μην τη διαχειρίζεται δόλια, καθώς και να μην εκποιεί ακίνητα της κληρονομίας χωρίς άδεια του δικαστηρίου. Αν δεν τηρηθούν οι προϋποθέσεις αυτές, ο κληρονόμος χάνει το ευεργέτημα της απογραφής και θεωρείται πλέον απλός κληρονόμος, ευθυνόμενος και με την ατομική του περιουσία έναντι των δανειστών της κληρονομίας.

Τέλος, στην περίπτωση που η κληρονομία είναι κατάχρεη, και ο κληρονόμος ουδένα συμφέρον έχει να την αποδεχθεί, ο νόμος του παρέχει τη δυνατότητα να την αποποιηθεί στο σύνολό της. Η αποποίηση της κληρονομίας, είναι η δήλωση του προσωρινού κληρονόμου ενώπιον του Πρωτοδικείου ότι δεν επιθυμεί να καταστεί οριστικός κληρονόμος. Η προθεσμία αποποίησης της κληρονομίας είναι 4 μήνες από τη στιγμή που κάποιος πληροφορήθηκε ότι έχει καταστεί προσωρινός κληρονόμος (επαγωγή) λόγω διαθήκης ή κληρονομικής διαδοχής. Αν ο κληρονομούμενος είχε την τελευταία του κατοικία στο εξωτερικό ή αν ο προσωρινός κληρονόμος έμαθε ότι είναι κληρονόμος όταν εκείνος διέμενε στο εξωτερικό, τότε η προθεσμία αποποίησης είναι ένα έτος.

Η επιβολή της εκ περιτροπής απασχόλησης δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει τους εννέα (9) μήνες στο ίδιο ημερολογιακό έτος και είναι νόμιμη μόνο εφόσον έχει προηγηθεί ενημέρωση και διαβούλευση με τους νόμιμους εκπροσώπους των εργαζομένων στην περίπτωση δε που δεν υπάρχουν συνδικαλιστικές οργανώσεις και συμβούλιο εργαζομένων, η ενημέρωση και η διαβούλευση να γίνει με το σύνολο των εργαζομένων.

Η κατά τα παραπάνω διαβούλευση με τους εργαζομένους είναι υποχρεωτική, σε περίπτωση δε που δεν λάβει χώρα διαβούλευση, η επιβολή της εκ περιτροπής απασχόλησης κρίνεται παράνομη ακόμη και στην περίπτωση που υφίσταται η ουσιαστική προϋπόθεση του νόμου για τη μονομερή επιβολή της, ήτοι ο σημαντικός περιορισμός της επιχειρηματικής δραστηριότητας του εργοδότη. Παρά το γεγονός όμως ότι για την επιβολή εκ περιτροπής απασχόλησης είναι αναγκαία η προηγούμενη διαβούλευση με τους εργαζομένους, η συμφωνία των εργαζομένων με το μέτρο δεν είναι απαραίτητη.

Όπως προκύπτει από την Εισηγητική Έκθεση του νόμου σκοπός της διάταξης περί μονομερούς επιβολής της εκ περιτροπής απασχόλησης είναι ο εργοδότης “σε περίπτωση περιορισμού της οικονομικής του δραστηριότητας …να μην προβεί σε καταγγελία της σύμβασης των εργαζομένων…” αντιμετωπίζοντας με τον τρόπο αυτό τα πρόσκαιρα οικονομικά προβλήματα της επιχείρησης ώστε να διασφαλίσει τη βιωσιμότητά της, αποφεύγοντας συγχρόνως την απόλυση εργαζομένων.

Σε περίπτωση που κατά τις διαβουλεύσεις οι εργαζόμενοι θεωρήσουν ότι η επιβολή της εκ περιτροπής απασχόλησης δεν δικαιολογείται από τα στοιχεία που έχουν έρθει σε γνώση τους, έχουν το δικαίωμα να ζητήσουν τον δικαστικό έλεγχό της για τυχόν καταχρηστική άσκησή της εκ μέρους του εργοδότη. Τονίζεται ότι κατά τις διαβουλεύσεις ο εργοδότης θα πρέπει να χορηγήσει στους εργαζομένους οικονομικά στοιχεία της επιχείρησης τα οποία να δικαιολογούν την απόφασή του και να προβλέπουν την πιθανή εξέλιξη της επιχείρησης μετά την επιβολή του μέτρου.

Τονίζεται ότι η απόφαση του εργοδότη για μονομερή επιβολή του μέτρου της εκ περιτροπής απασχόλησης πρέπει να γνωστοποιηθεί στην αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας, εντός οκτώ (8) ημερών από τη λήψη της.

Δεδομένου ότι το μέτρο της εκ περιτροπής εργασίας λαμβάνεται ακριβώς για την αποφυγή απολύσεων των εργαζομένων της εργοδότριας επιχείρησης, δεν είναι δυνατή η καταγγελία της σύμβασης των εργαζομένων που έχουν τεθεί σε αυτήν. Σε κάθε περίπτωση η αποζημίωση απόλυσης εργαζομένων που κατά το προηγούμενο χρονικό διάστημα εργάζονταν υπό καθεστώς εκ περιτροπής εργασίας γίνεται με τις αποδοχές της πλήρους απασχόλησης και όχι της εκ περιτροπής.

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να αναφερθεί ότι η εκ περιτροπής εργασία εκτός από μέτρο για την αποφυγή απολύσεων μπορεί να αποτελέσει και συμφωνηθείσα μεταξύ του εργοδότη και του μισθωτού ειδικότερη μορφή σύμβασης μερικής απασχόλησης. Έτσι, εργαζόμενος και εργοδότης συμφωνούν εξ αρχής ότι ο μισθωτός θα παρέχει την εργασία του λιγότερες ημέρες εβδομαδιαίως ή λιγότερες εβδομάδες μηνιαίως ή λιγότερους μήνες ετησίως κατά πλήρες όμως ημερήσιο ωράριο εργασίας. Η σύμβαση παροχής εργασίας εκ περιτροπής καταρτίζεται υποχρεωτικά εγγράφως και πρέπει να γνωστοποιείται εντός οκτώ (8) ημερών στην αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας.

Σημειωτέον ότι σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ. 3 της ΚΥΑ 19040/81 οι μισθωτοί που έχουν εργασθεί με το σύστημα της εργασίας εκ περιτροπής δικαιούνται τα επιδόματα των εορτών Χριστουγέννων και Πάσχα που αναλογούν στις ημέρες κατά τις οποίες λόγω του συστήματος αυτού δεν προσέφεραν τις υπηρεσίες τους, στο μισό.

Συγκεκριμένα, ο θεσμός της νόμιμης μοίρας περιγράφεται στα άρθρα 1825 έως 1845 του ελληνικού Αστικού Κώδικα. Στο εδ. 1 του άρθρου 1825 ΑΚ προβλέπεται ότι “οι κατιόντες και οι γονείς του κληρονομουμένου, καθώς και ο σύζυγος που επιζεί, οι οποίοι θα είχαν κληθεί ως εξ αδιαθέτου κληρονόμοι, έχουν δικαίωμα νόμιμης μοίρας στην κληρονομία”. Τα πρόσωπα αυτά που είναι οι αναγκαίοι κληρονόμοι του εκλιπόντος, αποκαλούνται “νόμιμοι μεριδούχοι” και νομιμοποιούνται, αν το επιθυμούν, να διεκδικήσουν καταρχήν το μισό της εξ αδιαθέτου μερίδας τους, δηλαδή το ½ από την κληρονομική μερίδα που θα τους αναλογούσε, αν ο εκλιπών δεν είχε αφήσει πίσω του διαθήκη. Στην περίπτωση, λοιπόν, που ο διαθέτης ορίσει στη διαθήκη του αποκλειστικά τρίτα πρόσωπα ως κληρονόμους του, προσβάλλει τη νόμιμη μοίρα των αναγκαίων κληρονόμων του με αποτέλεσμα την αυτοδίκαιη ακυρότητα των διατάξεων της διαθήκης του, στο μέτρο που αυτές προσβάλλουν το αναγκαστικό κληρονομικό δικαίωμα αυτών, δηλαδή το ελάχιστο τμήμα που τους αναλογεί ως νόμιμη μοίρα. Το ίδιο φυσικά ισχύει και στην περίπτωση που με τη διαθήκη τούς καταλείπεται ποσοστό της κληρονομίας κατώτερο από τη νόμιμη μοίρα τους.

Προϋπόθεση αναγνώρισης του δικαιώματος στη νόμιμη μοίρα για κάποιον συγγενή του εκλιπόντος, είναι ότι αυτός θα είχε κληθεί να τον κληρονομήσει στην περίπτωση που δεν υπήρχε διαθήκη.

Αν και το άρθρο 1825 ΑK στο εδ. β’ ορίζει ότι η νόμιμη μοίρα ισούται με το ήμισυ της εξ αδιαθέτου μερίδας, ωστόσο ο τελικός υπολογισμός αυτής εξαρτάται και από άλλους παράγοντες. Ειδικότερα, για να υπολογιστεί η νόμιμη μοίρα των αναγκάιων κληρονόμων λαμβάνεται υπόψη η “πλασματική κληρονομία”, δηλαδή η κατάσταση και η αξία της κληρονομίας κατά το χρόνο του θανάτου του κληρονομουμένου, αφού αφαιρεθούν τα χρέη, τα έξοδα κηδείας και οι δαπάνες απογραφής της κληρονομίας. Περαιτέρω, στην αξία της κληρονομίας του εκλιπόντος προστίθενται οι παροχές χωρίς αντάλλαγμα που έκανε ο εκλιπών όσο ζούσε σε κάποιον από τους νόμιμους μεριδούχους καθώς και όλες κατά κανόνα οι δωρεές του προς αυτούς τα τελευταία 10 χρόνια προ του θανάτου του. Αφού γίνουν όλοι αυτοί οι υπολογισμοί και προκύψει η πλασματική κληρονομία, υπολογίζεται και η εξ αδιαθέτου μερίδα καθενός εκ των αναγκαίων κληρονόμων, της οποίας το ½ αντιστοιχεί στη νόμιμη μοίρα τους. Αν κατόπιν των ανωτέρω υπολογισμών προκύψει ότι η κληρονομική μερίδα κάποιου εκ των παραπάνω προσώπων είναι κατώτερη από την αξία της νόμιμης μοίρας του, τότε εκείνος νομιμοποιείται να ζητήσει τη συμπλήρωση αυτής κατά το ποσοστό που υπολείπεται. Σε περίπτωση που δεν επαρκεί προς αυτό η πραγματική κληρονομία του διαθέτη κατά το χρόνο θανάτου του, ο αναγκαίος κληρονόμος έχει το δικαίωμα να ζητήσει ακόμα και την ανάκληση ή την ακύρωση των δωρεών που είχαν χορηγηθεί από τον κληρονομούμενο σε άλλα πρόσωπα.

Ο αναγκαίος κληρονόμος, του οποίου υπολείπεται ποσοστό για τη συμπλήρωση της νόμιμης μοίρας του επί της κληρονομίας, έχει δικαίωμα να διεκδικήσει αυτό ασκώντας την αγωγή περί κλήρου, η οποία υπόκειται σε εικοσαετή παραγραφή. Με την αγωγή αυτή απαιτεί από έτερο συγκληρονόμο ή τρίτο, που κατακρατεί αντικείμενα της κληρονομίας, την αναγνώριση του κληρονομικού δικαιώματός του και την εν τέλει απόδοση του ποσοστού της κληρονομίας που υπολείπεται ώστε να αποκτήσει το μισό της εξ αδιαθέτου μερίδας του (νόμιμη μοίρα), ή αν αυτό δεν είναι εφικτό την καταβολή αποζημίωσης από τον εναγόμενο.

Παρά τα όσα ορίζει ο νόμος για τη νόμιμη μοίρα, ο διαθέτης έχει τη δυνατότητα να αποκλείσει συγγενή-νόμιμο μεριδούχο και από αυτό ακόμα το ποσοστό, αποκληρώνοντας αυτόν συμπεριλαμβάνοντας σχετική διάταξη στη διαθήκη του. Οι λόγοι που δικαιολογούν την αποκλήρωση νόμιμου μεριδούχου αναφέρονται περιοριστικά στο νόμο (άρθρα 1839-1845 ΑΚ) και σε κάθε περίπτωση πρέπει να συντρέχουν κατά τη στιγμή που συντάσσεται η διαθήκη και η σχετική διάταξη περί αποκλήρωσης και να περιγράφονται σε αυτήν. Η αποκλήρωση δικαιολογείται αν ο συγγενής-νόμιμος μεριδούχος έχει διαπράξει σοβαρή άδικη πράξη σε βάρος του διαθέτη ή/και αν διάγει ανήθικο βίο. Π.χ. ο διαθέτης δικαιούται να αποκληρώσει κατιόντα του που επιβουλεύτηκε τη ζωή ή προκάλεσε με πρόθεση σωματική βλάβη σε εκείνον ή μέλη της οικογένειάς του. Επίσης, ο διαθέτης δύναται να αποκληρώσει τον/την σύζυγό του, αν κατά το χρόνο του θανάτου του είχε δικαίωμα να ασκήσει αγωγή διαζυγίου για βάσιμο λόγο αποδιδόμενο σε υπαιτιότητα του/της συζύγου που επιζεί. Συνέπεια της αποκλήρωσης είναι το ότι η κληρονομία δεν περιέρχεται ποτέ στον αποκληρωθέντα κληρονόμο, δηλαδή υπάρχει έκπτωση του κληρονόμου πριν από την επαγωγή (περιέλευση της κληρονομίας) σε αυτόν.

Δεν έχουν συμπληρώσει το δέκατο όγδοο έτος της ηλικίας τους, χωρίς την άδεια αυτών που ασκούν την επιμέλεια του ανηλίκου. Στην περίπτωση αυτή, εάν το Δικαστήριο κρίνει ότι η τέλεση του γάμου επιβάλλεται από σπουδαίο λόγο μπορεί να την επιτρέψει,

Όσοι είναι ανίκανοι προς δικαιοπραξία και όσοι δεν έχουν συνείδηση των πράξεών τους ή βρίσκονται σε ψυχική ή διανοητική διαταραχή που περιορίζει αποφασιστικά τη λειτουργία της βούλησής τους,

Όσοι ήταν προηγουμένως παντρεμένοι και ο γάμος τους δεν έχει λυθεί με αμετάκλητη απόφαση Δικαστηρίου. Δεν αρκεί επομένως η συζήτηση και έκδοση απόφασης διαζυγίου από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο αλλά χρειάζεται να έχουν ασκηθεί (ή οι διάδικοι να έχουν παραιτηθεί) από τα ένδικα μέσα της έφεσης και της αναίρεσης,

Όσοι έχουν μεταξύ τους συγγένεια εξ αίματος, σε ευθεία γραμμή απεριόριστα και σε πλάγια γραμμή ως και τον τέταρτο βαθμό. Συγγενείς εξ αίματος σε ευθεία γραμμή, σύμφωνα με το άρθρο 1461 ΑΚ, νοούνται τα πρόσωπα που το ένα κατάγεται από το άλλο (συγγένεια μεταξύ ανιόντων και κατιόντων πχ γονείς, παιδιά, εγγόνια κ.ο.κ.). Συγγενείς εξ αίματος σε πλάγια γραμμή είναι τα πρόσωπα που χωρίς να είναι συγγενείς σε ευθεία γραμμή, κατάγονται από τον ίδιο ανιόντα (π.χ. αδέλφια, ξαδέλφια κ.ο.κ.). Ο βαθμός της συγγένειας ορίζεται από τον αριθμό των γεννήσεων που συνδέουν τα πρόσωπα.

Όσοι έχουν μεταξύ τους συγγένεια εξ αγχιστείας, σε ευθεία γραμμή απεριόριστα και σε πλάγια γραμμή ως και τον τρίτο βαθμό. Σύμφωνα με το άρθρο 1462 ΑΚ, οι συγγενείς εξ αίματος του ενός από τους συζύγους είναι συγγενείς εξ αγχιστείας του άλλου στην ίδια γραμμή και τον ίδιο βαθμό. Τονίζεται ότι η συγγένεια εξ αγχιστείας εξακολουθεί να υπάρχει ακόμα και μετά τη λύση ή την ακύρωση του γάμου από τον οποίο δημιουργήθηκε.

Όσοι έχουν μεταξύ τους σχέση υιοθετούντα και υιοθετημένου ακόμα και αν η υιοθεσία λύθει με οιονδήποτε τρόπο.

Σε περίπτωση που οι ανωτέρω τελέσουν γάμο, τότε ο γάμος αυτός θεωρείται άκυρος.

Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις στις οποίες ένας γάμος μπορεί να μη θεωρείται άκυρος αλλά να δύναται να ακυρωθεί. Συγκεκριμένα γάμος που έχει τελεσθεί μπορεί να ακυρωθεί:

Εξαιτίας πλάνης σχετικής με την ταυτότητα του προσώπου του άλλου συζύγου.  Στην περίπτωση αυτή η ακύρωση αποκλείεται αν ο σύζυγος αναγνώρισε το γάμο μετά τη διάλυση της πλάνης (άρθρο 1374).

Αν ο σύζυγος εξαναγκάστηκε να συνάψει τον γάμο με απειλή, παράνομα ή αντίθετα προς τα χρηστά ήθη. Στην περίπτωση αυτή η ακύρωση αποκλείεται αν ο σύζυγος που εξαναγκάστηκε αναγνώρισε τον γάμο αφού πέρασε η απειλή (άρθρο 1375).

Τόσο στις περιπτώσεις άκυρου γάμου όσο και ακυρώσιμου απαιτείται δικαστική απόφαση που να αναγνωρίζει την ακυρότητα. Η αγωγή για την αναγνώριση ακυρότητας άκυρου γάμου μπορεί να ασκηθεί από α) κάποιον από τους συζύγους β) όποιον έχει έννομο συμφέρον και γ) τον εισαγγελέα αυτεπαγγέλτως, ενώ η αγωγή για την  ακύρωση γάμου λόγω πλάνης ή απειλής μπορεί να ασκηθεί μόνο από τον σύζυγο που πλανήθηκε ή απειλήθηκε και όχι από τους κληρονόμους του. Παραγραφή για την άσκηση αγωγής αναγνώρισης ακυρότητας γάμου δεν υπάρχει εκτός από τις περιπτώσεις που αυτή ζητείται εξαιτίας πλάνης ή απειλής. Σε αυτές τις περιπτώσεις η παραγραφή επέρχεται όταν περάσουν έξι μήνες αφότου έγινε δυνατόν να εγερθεί η αγωγή και πάντως όταν περάσουν τρία χρόνια από την τέλεση του γάμου. Τονίζεται ότι τα τέκνα που γεννήθηκαν σε γάμο που ακυρώθηκε διατηρούν την ιδιότητα των τέκνων γεννημένων σε γάμο.

Το άρθρο 1400 ΑΚ ορίζει ότι αν ο γάμος λυθεί ή ακυρωθεί και η περιουσία του ενός συζύγου, αφότου τελέστηκε ο γάμος, έχει αυξηθεί, ο άλλος σύζυγος, εφόσον συνέβαλε με οποιονδήποτε τρόπο στην αύξηση αυτή, δικαιούται να απαιτήσει την απόδοση του μέρους της αύξησης το οποίο προέρχεται από δική του συμβολή. Ο νόμος μιλά για σύζυγο χωρίς φυσικά να διαχωρίζει αν είναι ο άνδρας ή η γυναίκα, αφού εξυπακούεται ότι και οι δύο έχουν δικαίωμα στα αποκτήματα.

Προϋπόθεση για τη γένεση της αξίωσης συμμετοχής στα αποκτήματα είναι η -με αμετάκλητη δικαστική απόφαση- λύση ή ακύρωση του γάμου, ή έστω η τριετής διάσταση των συζύγων. Παραδείγματος χάριν, για ένα ζευγάρι που βρίσκεται σε οριστική διάσταση μεν αλλά για χρονικό διάστημα κάτω από τρία χρόνια (χωρίς να έχει λυθεί ο γάμος) δε μπορεί ακόμα να γίνει λόγος για αξίωση συμμετοχής στα αποκτήματα.

Εκ του νόμου καθιερώνεται τεκμήριο συμβολής του ενός συζύγου στην επαύξηση της περιουσίας του άλλου σε ποσοστό ενός τρίτου. Το τεκμήριο αυτό δεν είναι αμάχητο. Κάθε σύζυγος μπορεί να αποδείξει μικρότερη, μεγαλύτερη ή και μηδενική συμβολή.

Ως αύξηση της περιουσίας νοείται κάθε οικονομική ωφέλεια που προκύπτει από τη σύγκριση της συνολικής περιουσιακής κατάστασης του κάθε συζύγου σε δύο χρονικά σημεία, αφενός τη στιγμή της τέλεσης του γάμου (αρχική περιουσία) και αφετέρου τη στιγμή που σταματά η συμβολή του άλλου συζύγου και γεννιέται η αξίωση στα αποκτήματα (τελική περιουσία). Πιο συγκεκριμένα, στην περίπτωση της λύσης του γάμου με διαζύγιο ή της ακύρωσής του με δικαστική απόφαση, κρίσιμος χρόνος για τον υπολογισμό της τελικής περιουσίας θεωρείται ο χρόνος που η σχετική δικαστική απόφαση καθίσταται αμετάκλητη. Στην δε περίπτωση της τριετούς διάστασης, κρίσιμος χρόνος είναι η στιγμή που κατετέθη η αγωγή για συμμετοχή στα αποκτήματα.

Στην περίπτωση που έχουν αυξηθεί οι περιουσίες και των δύο συζύγων γεννώνται δύο αμοιβαίες αξιώσεις για συμμετοχή στα αποκτήματα, οι οποίες δύνανται να υπαχθούν σε συμψηφισμό, αφού υπολογιστεί η συμβολή (δηλαδή η βοήθεια) του κάθε συζύγου στην επαύξηση της τελικής περιουσίας του άλλου συζύγου, ενώ τυχόν ζημία που έχει προκληθεί από τον ένα σύζυγο στον άλλον λαμβάνεται υπόψη μόνο για τον υπολογισμό της τελικής περιουσίας και όχι για τον υπολογισμό της συμβολής.

Ως συμβολή νοείται κάθε βοήθεια προς τον άλλο σύζυγο, που μπορεί να επιφέρει την επαύξηση της περιουσίας του. Μπορεί να έχει τη μορφή της άμεσης χρηματοδότησης του ενός συζύγου προς τον άλλον με χρήματα από εργασία ή προϋπάρχουσα περιουσία ή και αυτή της απλής καθημερινής συμβολής. Γίνεται δεκτό ότι στην επαύξηση της περιουσίας του ενός συζύγου συμβάλλει και ο έτερος σύζυγος που αν και δεν εργάζεται, ωστόσο είναι επιφορτισμένος με την καθημερινή φροντίδα του σπιτιού και των τέκνων και εν γένει της οικογένειας.

Δεν υπολογίζονται στην τελική περιουσία του συζύγου αποκτήματα από χαριστική αιτία (δωρεές, κληρονομία, κληροδοσία) ή από τύχη (π.χ. κέρδη λαχείου) ή από τον πληθωρισμό, αφού σε αυτές τις περιπτώσεις η μεταβολή στην περιουσία δεν έχει επέλθει λόγω της συμβολής του άλλου συζύγου.

Τα ατομικά συμφέροντα και περιουσιακά δικαιώματα του κάθε συζύγου παραμερίζονται, όπως είναι φυσικό, κατά τη διάρκεια μιας ομαλά λειτουργούσας έγγαμης συμβίωσης. Η αξίωση συμμετοχής στα αποκτήματα γεννάται μόνο από τη στιγμή που λυθεί ή ακυρωθεί ο γάμος, ή εφόσον υπάρξει διάσταση τουλάχιστον τριών ετών. Παραίτηση από την αξίωση στα αποκτήματα μόνο από αυτά τα χρονικά σημεία και πέρα είναι δυνατή, ενώ απαγορεύεται εκ του νόμου και είναι άκυρη και αντίθετη στα χρηστά ήθη κάθε προγενέστερη παραίτηση (ολική ή μερική).

Αναφορικά με το χρόνο άσκησης της αγωγής συμμετοχής στα αποκτήματα γίνεται η εξής διάκριση: στην περίπτωση της έκδοσης αμετάκλητης δικαστικής απόφασης διαζυγίου ή ακύρωσης του γάμου ο κάθε σύζυγος έχει χρονικό περιθώριο δύο ετών από αυτήν προκειμένου να ασκήσει την αγωγή συμμετοχής στα αποκτήματα. Αν αυτή η διετής προθεσμία παρέλθει άπραγη, τότε το σχετικό δικαίωμά του αποσβέννυται. Στην έτερη περίπτωση της τριετούς διάστασης των συζύγων, χωρίς έκδοση διαζυγίου, κατά την άποψη που κυριαρχεί στη νομολογία και στη θεωρία, για όσο χρονικό διάστημα εξακολουθεί να υπάρχει η διάσταση των συζύγων πέραν της ανωτέρω τριετίας από την έναρξή της διάστασης, το δικαίωμα του συζύγου να ασκήσει την αγωγή συμμετοχής στα αποκτήματα δεν παραγράφεται. Ο λόγος της μη παραγραφής αυτής είναι το ότι, εφόσον δεν έχει λυθεί ακόμη ο γάμος, δεν έχουν γεννηθεί ακόμη και οι συνέπειες της λύσης αυτού. Υπάρχει ωστόσο το ενδεχόμενο κάποιες φορές η υπερβολικά καθυστερημένη άσκηση της αξίωσης να απορριφθεί με την ένσταση της κατάχρησης δικαιώματος.

Η μόνη περίπτωση όπου είναι ισχυρή η μερική ή ολική παραίτηση από την αξίωση συμμετοχής στα αποκτήματα (χωρίς την προϋπόθεση αμετάκλητης δικαστικής απόφασης διαζυγίου/ακύρωσης ή τριετούς διάστασης) είναι αυτή της συμφωνίας για τα αποκτήματα ως μέρους των διαπραγματεύσεων των συζύγων προκειμένου να καταλήξουν στη συμφωνία συναινετικού διαζυγίου του άρθρου 1441 ΑΚ. Βέβαια, η όποια συμφωνία τους για τα αποκτήματα, τελεί υπό την αναβλητική αίρεση της λύσης του γάμου τελικά με το συναινετικό διαζύγιο. Αν ο γάμος δε λυθεί συναινετικά, εξαλείφεται αναδρομικά και κάθε συμφωνία παραίτησης από την αξίωση συμμετοχής στα αποκτήματα. Σε κάθε περίπτωση απαραίτητη προϋπόθεση ισχύος αυτής της παραίτησης είναι να μην συντρέχουν οι γενικοί όροι ακυρότητας της βούλησης (πλάνη, απάτη, απειλή).

Η ανωτέρω, στα πλαίσια διαπραγματεύσεων έκδοσης συναινετικού διαζυγίου, συμφωνία -μερικής ή ολικής- παραίτησης από την αξίωση συμμετοχής στα αποκτήματα είναι καταρχήν άτυπη. Η -συνήθως- γραπτή κατάρτισή της, ωστόσο, γίνεται για αποδεικτικούς λόγους.

Ο εργοδότης δύναται να καταγγείλει τη σύμβαση εργασίας εργαζομένου χωρίς να καταβάλλει σε αυτόν τη δικαιούμενη νόμιμη αποζημίωσή του μόνο α) σε περίπτωση υποβολής μηνύσεως στον εργαζόμενο για τέλεση κάποιας αξιόποινης πράξης, β) για λόγους ανωτέρας βίας και γ) σε περίπτωση που ο εργαζόμενος σκοπίμως προκάλεσε την απόλυσή του.

Η νόμιμη αποζημίωση εργαζομένου  λόγω καταγγελίας της σύμβασης εργασίας του, υπολογίζεται με βάση το σύνολο των τακτικών μηνιαίων αποδοχών του εργαζομένου κατά τον τελευταίο πριν από την απόλυσή του μήνα.

Σε περίπτωση που η δικαιούμενη από τον εργαζόμενο νόμιμη αποζημίωση υπερβαίνει τις αποδοχές δύο μηνών ο εργοδότης, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 74 παρ. 3 του Ν. 3863/2010, υποχρεούται να καταβάλλει στον εργαζόμενο το τμήμα της αποζημίωσης το οποίο αντιστοιχεί σε αποδοχές δύο μηνών, το δε υπόλοιπο ποσό της αποζημίωσης δύναται να καταβληθεί σε ισόποσες διμηνιαίες δόσεις.

Σε περίπτωση που δεν πληρούνται οι ανωτέρω προϋποθέσεις, η καταγγελία της σύμβασης εργασίας είναι άκυρη. Θα πρέπει όμως εδώ να τονισθεί ότι την ακυρότητα της καταγγελίας σύμβασης θα πρέπει να την επικαλεσθεί ο εργαζόμενος αλλιώς η καταγγελία συνεχίζει να ενεργεί ως έγκυρη.

Όταν ο εργαζόμενος έχει απολυθεί με άκυρη καταγγελία σύμβασης εργασίας έχει το δικαίωμα να επιλέξει ανάμεσα σε δύο δυνατότητες α) να θεωρήσει ότι η σύμβαση εργασίας του δεν έχει λυθεί και να συνεχίσει να προσφέρει τις υπηρεσίες του στον εργοδότη του, ο οποίος αν δεν τις δέχεται καθίσταται υπερήμερος και ο εργαζόμενος δικαιούται να ζητά την καταβολή μισθών για το χρονικό διάστημα που ο εργοδότης αρνείται σε αυτόν την εργασία (μισθοί υπερημερίας) και β) να μην επικαλεσθεί την ακυρότητα της σύμβασης εργασίας του και να επιδιώξει δικαστικώς την καταβολή σε αυτόν της νόμιμης αποζημίωσής του.

Είναι σημαντικό να γνωρίζει ο εργαζόμενος, ότι η προθεσμία για να ζητήσει  από το δικαστήριο να υποχρεωθεί ο εργοδότης να αποδέχεται τις υπηρεσίες του και να του καταβάλλει μισθούς υπερημερίας είναι τρεις μήνες από την άκυρη καταγγελία (άρθρο 6 παρ.1 Ν. 3198/1955) αλλιώς χάνει το σχετικό δικαίωμά του. Σε περίπτωση δε που εργαζόμενος επιλέξει να επιδιώξει δικαστικώς την καταβολή της νόμιμης αποζημίωσής του και όχι τη συνέχιση της σύμβασής του, τότε η προθεσμία είναι εξάμηνη (άρθρο 6 παρ. 2 Ν. 3198/1955) αλλιώς και πάλι χάνει το σχετικό του δικαίωμα.

Κατά τον Αστικό μας Κώδικα η συγγένεια του τέκνου με τη μητέρα του και τους συγγενείς της συνάγεται από τη γέννηση και μόνο. Δε συμβαίνει το ίδιο ωστόσο και με τον πατέρα του τέκνου και τους συγγενείς από τη δική του πλευρά. Η θεμελίωση της πατρότητας προϋποθέτει είτε γάμο (θρησκευτικό ή πολιτικό) ή σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης των γονέων, είτε σε κάθε άλλη περίπτωση αναγνώριση του τέκνου (δικαστική ή εκούσια).

Το δικαίωμα λήψης άδειας ανατροφής, σύμφωνα με τον Συνήγορο του Πολίτη έχει ο πατέρας ακόμα και αν η σύζυγός του είναι αυτοαπασχολούμενη και ως εκ τούτου δεν έχει τη δυνατότητα να προσκομίσει σχετική βεβαίωση από τον εργοδότη της, δεδομένου ότι “η απαίτηση της ΕΓΣΣΕ να προσκομίζει ο πατέρας βεβαίωση εργοδότη της μητέρας για μη χρήση του μειωμένου ωραρίου απ’ αυτήν, προκειμένου να μπορεί να κάνει ο ίδιος χρήση της άδειας, περιορίζει το δικαίωμα αυτό μόνο σε όσους πατέρες έχουν σύζυγο που απασχολείται ως μισθωτή (με σχέση εξαρτημένης εργασίας). Όμως, ο περιορισμός αυτός συνιστά διάκριση λόγω φύλου σε βάρος των ανδρών εργαζομένων διότι δεν προβλέπεται από τη νομοθεσία αντίστοιχος περιορισμός για τη μητέρα εργαζόμενη”, η οποία “δικαιούται το μειωμένο ωράριο ή εναλλακτικά την ισόχρονη άδεια ακόμα και αν ο σύζυγός της είναι αυτοαπασχολούμενος ή εργάζεται με άλλη σχέση πλην αυτής της εξαρτημένης εργασίας”.

Διευκολύνσεις όμως για την ανατροφή τέκνου παρέχονται σύμφωνα με άρθρο 53 του Δημοσιοϋπαλληλικού Κώδικα και στους πατέρες δημοσίους υπαλλήλους εφόσον οι σύζυγοί τους δεν κάνουν χρήση των αντίστοιχων δικαιωμάτων τους. Ειδικότερα, ο χρόνος εργασίας του γονέα υπαλλήλου μειώνεται κατά δύο (2) ώρες ημερησίως εφόσον έχει τέκνα ηλικίας έως δύο (2) ετών και κατά μία (1) ώρα, εφόσον έχει τέκνα ηλικίας από δύο (2) έως τεσσάρων (4) ετών. Περαιτέρω, ο γονέας υπάλληλος δικαιούται εννέα (9) μήνες άδεια με αποδοχές για ανατροφή παιδιού, εφόσον δεν κάνει χρήση του κατά το προηγούμενο εδάφιο μειωμένου ωραρίου.

Σύμφωνα δε, με την παρ. 3 του ανωτέρω άρθρου 53 αν και οι δύο γονείς είναι υπάλληλοι, με κοινή τους δήλωση που κατατίθεται στις υπηρεσίες τους καθορίζεται ποιος από τους δύο θα κάνει χρήση του μειωμένου ωραρίου ή της άδειας ανατροφής, εκτός αν με την ανωτέρω κοινή τους δήλωση καθορίσουν χρονικά διαστήματα που ο καθένας θα κάνει χρήση, αλλά πάντοτε διαδοχικώς. Σε περίπτωση που η σύζυγος του υπαλλήλου ή ο σύζυγος της υπαλλήλου εργάζεται στον ιδιωτικό τομέα, εφόσον δικαιούται όμοιων ολικώς ή μερικώς διευκολύνσεων, ο σύζυγος ή η σύζυγος υπάλληλος δικαιούται να κάνει χρήση των διευκολύνσεων του άρθρου 53 κατά το μέρος που η σύζυγος αυτού ή ο σύζυγος αυτής δεν κάνει χρήση των δικών της ή των δικών του δικαιωμάτων ή κατά το μέρος που αυτά υπολείπονται των διευκολύνσεων αυτών.

Σε περίπτωση όμως που η σύζυγος του υπαλλήλου δεν εργάζεται ή δεν ασκεί οποιοδήποτε επάγγελμα, ο σύζυγος δε δικαιούται να κάνει χρήση των διευκολύνσεων αυτών, εκτός αν λόγω σοβαρής πάθησης ή βλάβης κριθεί ανίκανη να αντιμετωπίζει τις ανάγκες ανατροφής του παιδιού, σύμφωνα με βεβαίωση της Δευτεροβάθμιας Υγειονομικής Επιτροπής στην αρμοδιότητα της οποίας υπάγεται ο υπάλληλος.

Δύο είναι οι βασικές προϋποθέσεις, που πρέπει να τηρούνται, για να μπορεί ένας εργαζόμενος να υπαχθεί στις διατάξεις περί βραχείας ασθενείας. Αφενός ο εργαζόμενος θα πρέπει να απασχολείται στην ίδια επιχείρηση για διάστημα μεγαλύτερο των δέκα ημερών. Αφετέρου θα πρέπει να έχει εξετασθεί και να του έχει χορηγηθεί αποδεικτικό ασθενείας από ιατρό του ασφαλιστικού του φορέα. Αν ωστόσο ο εργαζόμενος ασφαλίζεται για πρώτη φορά και δεν έχει τις προϋποθέσεις για ασφαλιστική κάλυψη, για την απόδειξη της ασθένειάς του αρκει και βεβαίωση από ιδιώτη ιατρό.

Σύμφωνα με τον Ν. 4558/1930 (άρ. 3) ως ασθένεια βραχείας διάρκειας θεωρείται αυτή που διαρκεί έως και ένα μήνα για τους υπαλλήλους με προϋπηρεσία έως και τεσσάρων ετών στον ίδιο εργοδότη, τρεις μήνες για τους απασχολούμενους από τέσσερα έως δέκα έτη, τέσσερις μήνες για τους μισθωτούς με υπηρεσία από δέκα έως και τα δεκαπέντε έτη, και, τέλος, έξι μήνες για τους εργαζόμενους με απασχόληση πλέον των δεκαπέντε ετών.

Κατά τον Ν. 2112/1920 (άρ. 5), η ασθένεια με διάρκεια εντός των ανωτέρω οριζόμενων χρονικών ορίων, δεν αποτελεί τεκμήριο λύσης της σύμβασης εργασίας εκ μέρους του μισθωτού (καταγγελία εργασιακής σύμβασης), εφόσον αυτή είναι προσηκόντως αποδεδειγμένη.

Ο εργαζόμενος αποκλείεται κατά αμάχητο τεκμήριο, να θεωρηθεί ότι κατήγγειλε ο ίδιος τη σύμβαση εργασίας του, εφόσον απέσχε της εργασίας του λόγω βραχείας ασθενείας για χρόνο λιγότερο ή ίσο προς τα ανωτέρω χρονικά όρια.

Και στην αντίθετη περίπτωση, όταν δηλαδή η αποχή του μισθωτού από την εκπλήρωση των συμβατικών του υποχρεώσεων έναντι του εργοδότη του ξεπερνά τα ανωτέρω χρονικά όρια δεν μπορεί αυτομάτως να εκληφθεί αυτό το γεγονός ως σιωπηρή καταγγελία εκ μέρους του και να επιφέρει τη λύση της σύμβασης εργασίας του. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε σε περιπτώσεις που αντικειμενικά μια ασθένεια απαιτεί μεγαλύτερο χρόνο αποθεραπείας, να οδηγήσει σε ανεπιεική και μη αποδεκτά αποτελέσματα για τον εργαζόμενο. Για το λόγο αυτό και παρά τα εκ του νόμου οριζόμενα χρονικά όρια, η νομολογία έχει υιοθετήσει την άποψη ότι η υπέρβαση των παραπάνω χρονικών ορίων απουσίας λόγω βραχείας ασθενείας, δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με σιωπηρή καταγγελία της σύμβασης από τον εργαζόμενο, αλλά η κάθε περίπτωση κρίνεται ξεχωριστά λαμβάνοντας υπόψη τις αρχές της καλής πίστης και των συναλλακτικών ηθών, καθώς και τις συγκεκριμένες κατά περίπτωση περιστάσεις που οδήγησαν στην αποχή από την εργασία (φύση και πορεία ασθένειας, απαιτούμενη διάρκεια αποθεραπείας, υπαιτιότητα ή μη του εργαζομένου, διαρκής επικοινωνία με τον εργοδότη και ενημέρωση για την πορεία της ασθένειας, κτλ). Επιπλέον, σε κάθε κρινόμενη περίπτωση λαμβάνονται υπόψη παράγοντες, όπως η συχνότητα των απουσιών του συγκεκριμένου εργαζομένου στο παρελθόν, ο χρόνος προϋπηρεσίας του στην εν λόγω επιχείρηση, κ.α.

Επειδή από τον νόμο δεν ορίζεται ρητά ο ακριβής αριθμός ημερών, πέραν των οποίων η απουσία του εργαζομένου συνιστά τεκμήριο σιωπηλής καταγγελίας της σύμβασης εργασίας του, ο εργοδότης οφείλει να προβεί σε κάποιες ενέργειες προκειμένου να διαπιστωθεί η ύπαρξη ή μη καταγγελίας της σύμβασης εκ μέρους του εργαζομένου. Συγκεκριμένα, χρειάζεται να αποστείλει προς τον απέχοντα εργαζόμενο εξώδικη πρόσκληση, με την οποία θα τον καλεί είτε να επιστρέψει στην εργασία του εντός σαφώς ορισμένης προθεσμίας, είτε να δηλώσει προς τον εργοδότη την ακριβή ημερομηνία επιστροφής του στην εργασία του και την αιτία της αποχής του από αυτή.

Εκ μέρους του εργοδότη δεν απαγορεύεται η καταγγελία της σύμβασης εργασίας κατά την διάρκεια βραχείας ασθένειας, εφόσον βέβαια καταβληθεί η νόμιμη αποζημίωση από τον εργοδότη (ΑΠ 288/66).

Τέλος, σύμφωνα με τον Α.Ν. 539/1945 (αρ. 2 παρ. 6), τα διαστήματα κατά τα οποία ο μισθωτός απέχει από την απασχόλησή του εξαιτίας της βραχείας διαρκείας ασθενείας του δεν θεωρούνται ως χρόνος μη απασχόλησης ούτε και συμψηφίζονται με τις δικαιούμενες εκ του νόμου ημέρες αδείας του μισθωτού.

Σε πολύ γενικές γραμμές η διαδικασία που προβλέπουν οι διατάξεις του Ν. 3869/2010 για τη ρύθμιση των οφειλών είναι η ακόλουθη:

Τονίζεται, κατ’ αρχήν ότι οι διατάξεις του  Νόμου 3869/2010 έχουν εφαρμογή μόνο σε οφειλέτες οι οποίοι δεν έχουν πτωχευτική ικανότητα, δηλαδή μόνο σε φυσικά πρόσωπα που χωρίς δόλο έχουν περιέλθει σε μόνιμη ανικανότητα πληρωμής των ληξιπρόθεσμων χρηματικών οφειλών τους, οι οποίες προέρχονται π.χ. από τραπεζικό δανεισμό, πιστωτικές κάρτες, υποχρέωση διατροφής κλπ. Οφειλές, οι οποίες δεν περιλαμβάνονται και ρητώς εξαιρούνται από τις διατάξεις του νόμου είναι: α) οι οφειλές που έχουν αναληφθεί από τον οφειλέτη το τελευταίο έτος πριν από την υποβολή της αίτησης, β) οι οφειλές που έχουν δημιουργηθεί από αδικοπραξία η οποία διαπράχθηκε με δόλο και γ) οφειλές στο Δημόσιο.

Η διαδικασία ρύθμισης των οφειλών ξεκινάει κατόπιν σχετικής αιτήσεως του ίδιου του οφειλέτη και όχι φυσικά των πιστωτών του. Το πρώτο στάδιο της διαδικασίας περιλαμβάνει την προσπάθεια εξώδικου συμβιβασμού με τους πιστωτές του οφειλέτη, η οποία όμως τις περισσότερες φορές οδηγείται σε αποτυχία αφού σπανίως οι τράπεζες δέχονται το προτεινόμενο σχέδιο συμβιβασμού. Σε περίπτωση όμως που ο εξώδικος συμβιβασμός πετύχει τότε συντάσσεται σχετικό πρακτικό, το οποίο αποτελεί τίτλο εκτελεστό από τη στιγμή που επικυρώνεται από τον ειρηνοδίκη. Σε αντίθετη περίπτωση ο οφειλέτης θα πρέπει εντός προθεσμίας έξι μηνών από την αποτυχία του εξωδικαστικού συμβιβασμού,  να καταθέσει σχετική αίτηση με την οποία θα ζητά τη δικαστική ρύθμιση των οφειλών του, η οποία θα συνοδεύεται από τα προβλεπόμενα από το νόμο έγγραφα και πιστοποιητικά, ενώπιον του αρμοδίου Ειρηνοδικείου το οποίο και ορίζει ημερομηνία δικασίμου.

Ο οφειλέτης είναι υποχρεωμένος μέσα σε έναν μήνα από την κατάθεση της αίτησης στο ειρηνοδικείο να επιδώσει σε όλους τους πιστωτές αντίγραφο της αιτήσεως και των εγγράφων που ορίζονται από το νόμο. Ένα από τα σημαντικότερα έγγραφα που περιλαμβάνονται στη λίστα με αυτά που πρέπει να επιδοθούν στους πιστωτές από τον οφειλέτη είναι το Σχέδιο Διευθετήσεως Οφειλών, επί του οποίου οι πιστωτές θα πρέπει να υποβάλλουν τις σχετικές παρατηρήσεις τους όπως επίσης και να επισημάνουν αν συμφωνούν ή όχι με το σχέδιο αυτό. Σε περίπτωση που δεν υπάρχει αντίρρηση από τους πιστωτές και αποδεχτούν το Σχέδιο, ο Ειρηνοδίκης το επικυρώνει με σχετική απόφαση του και αυτό αποκτά ισχύ δικαστικού συμβιβασμού.

Αν όμως δε γίνει δεκτός ο συμβιβασμός από τους πιστωτές, τότε ο οφειλέτης θα πρέπει να προχωρήσει στο επόμενο στάδιο, κατά το οποίο το δικαστήριο ελέγχει τη συνδρομή των προϋποθέσεων του νόμου για τη ρύθμιση των οφειλών ή και την απαλλαγή του οφειλέτη από τα χρέη του. Σε περίπτωση που το Δικαστήριο δεχθεί πως ο οφειλέτης πληροί τις προϋποθέσεις του νόμου, τον υποχρεώνει να καταβάλλει για χρονικό διάστημα τεσσάρων ετών ένα συγκεκριμένο χρηματικό ποσό κάθε μήνα, ώστε κάθε πιστωτής να λάβει μέρος της απαίτησής του σε βάρος του οφειλέτη. Αν ο οφειλέτης έχει στην κατοχή του ακίνητη ή άλλη περιουσία η οποία μπορεί να ρευστοποιηθεί τότε το Δικαστήριο ορίζει εκκαθαριστή. Υπό προϋποθέσεις προστατεύεται η κύρια κατοικία του οφειλέτη.

Με τον καθορισμό καταβολής μηνιαίων δόσεων από τον οφειλέτη, το Δικαστήριο δεν αποφασίζει εκ των προτέρων και την απαλλαγή του από τα χρέη του. Θα πρέπει αρχικά ο οφειλέτης να δείξει συμμόρφωση ως προς τις υποχρεώσεις του για τα επόμενα τέσσερα έτη και σε περίπτωση που συμβεί αυτό διατάσσεται η απαλλαγή του οφειλέτη από τα υπόλοιπα χρέη του με την έκδοση σχετικής δικαστικής απόφασης.